Pierwsze szczątki polskich neandertalczyków znalezione w jaskini Stajnia
Dodane przez emes dnia 07 lipiec 2010 13:05:25
Archeolodzy z Uniwersytetu Szczecińskiego znaleźli trzy zęby neandertalczyków w jaskini Stajnia na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Są to pierwsze odkryte w Polsce szczątki człowieka neandertalskiego, jednocześnie najstarsze znane ludzkie szczątki z terenu Polski. >>>I
Treść rozszerzona

Trzy zęby znalezione w jaskini Stajnia w Grzędzie Mirowsko-Bobolickiej (koło Mirowa w powiecie myszkowskim na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej) są pierwszymi odkrytymi w Polsce szczątkami człowieka neandertalskiego i jednocześnie najstarszymi znanymi ludzkimi szczątkami z terenu Polski.

Jeden z zębów został zaprezentowany 1. lutego 2010 podczas konferencji prasowej przez naukowców z Uniwersytetu Wrocławskiego, publikacji wyników badań podjęło się prestiżowe niemieckie czasopismo naukowe "Naturwissenschaften".

Ząb trzonowy nendertalczyka. Fot. P. Socha - PAP - Nauka w PolsceArcheolodzy pod kierownictwem dra Mikołaja Urbanowskiego z Zakładu Archeologii Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego prace badawcze w niewielkiej (25 m2) jaskini Stajnia prowadzą od 2006 r., kiedy w czasie badań sondażowych jaskiń i schronisk skalnych Wyżyny Częstochowskiej zauważyli tam zniszczenia części namuliska i wykopy pozostawione przez nieznanych sprawców, z widocznymi licznymi zabytkami z epoki kamienia. W pracach uczestniczą również naukowcy z Państwowego Instytutu Geologicznego i Polskiej Akademii Nauk. Badania wspiera fundacja Elementarz.

Prace wykopaliskowe w namuliskach jaskiń są bardzo żmudne i czasochłonne, dlatego efekty nie pojawiły się od razu. Pierwszy ząb znaleziony został w roku 2007, dwa kolejne rok później. Znalezienie ich w warstwach środkowopaleolitycznych, liczących 100-80 tys. lat pozwalało przypuszczać, że należą do neandertalczyków. Dokładne analizy antropologiczne i genetyczne prowadzone przez badaczy z Uniwersytetu Wrocławskiego (dr Paweł Dąbrowski i dr Wioletta Nowaczewska) i Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu (dr Anna Sadakierska-Chudy i prof. Tadeusz Dobosz), we współpracy z Instytutem Maxa Plancka w Lipsku, pod koniec 2009 potwierdziły to przypuszczenie.

Znalezione zęby okazały się zębami trzonowymi należącymi do trzech różnych osobników, w tym jednego młodego. Naukowcy poddali jeden z zębów badaniom genetycznym, jednak z uwagi na znaczny wiek znaleziska nie udało się uzyskać identyfikujących fragmentów DNA. Udało się natomiast ustalić, że ząb należał do osobnika płci męskiej w wieku ok. 20 lat, oraz miejsce położenia zęba - "drugi ząb trzonowy w prawym łuku zębowym szczęki". Ciekawostką są znajdujące się na nim wyżłobienia, mogące powstać "w wyniku użycia twardych narzędzi, np. odprysku kości długiej", użytej jako "wykałaczki" - świadczyłoby to o tym, że neandertalczycy dbali o higienę jamy ustnej.

Dwa z zębów znaleziono w dość odległej od wejścia części jaskini, w obrębie obiektu, który - jak przypuszczają badacze - jest pozostałością podłużnej jamy, być może grobu (byłby to pierwszy neandertalski pochówek odkryty na północ od Karpat). Weryfikacja tego oraz poszukiwania kolejnych fragmentów szczątków neandertalczyków to cel archeologów na kolejne sezony. Być może nawet znajdują się one już w zgromadzonym materiale kostnym, ale zbyt rozdrobnione - ich identyfikacja wymaga bardzo szczegółowych analiz. Trwają nadal również badania znalezionych zębów. Np. na podstawie analizy izotopu strontu można będzie określić, czym żywili się neandertalczycy.

Poza szczątkami ludzkimi w jaskini Stajnia odkryto również skład celowo "zmagazynowanych" brył krzemiennych, ze śladami wstępnej obróbki na niektórych z nich (jedyne takie znalezisko z tego okresu w Europie - info za Archeowieści), duże ilości gotowych narzędzi, ślady obróbki poroża reniferów oraz szczątki upolowanych zwierząt, m. in. niedźwiedzia jaskiniowego.

"Nasze prace w jaskini Stajnia dopiero się rozpoczęły. Szacujemy, że potrwają co najmniej 10 lat" - przewiduje dr Urbanowski.

Źródła: Dziennik Zachodni, Nauka w Polsce.