Przemyśl: mury z XIII w. znalezione na Zamku Kazimierzowskim - może to tzw. "cerkiew Wołodara"?
Dodane przez emes dnia 04 lipiec 2012 19:11:00
Zamek Kazimierzowski w Przemyślu - relikty rotundy i palatium z czasów Bolesława Chrobrego. Źródło: Wikimedia Commons, autor: Goku122, lic. CC-BY-SA-3.0. Pozostałości po budowli z pierwszej połowy XIII wieku odnaleziono na dziedzińcu Zamku Kazimierzowskiego w Przemyślu (Podkarpackie). Konserwatorzy nie wykluczają, że jest to tzw. cerkiew Wołodara (powstała gdy Przemyśl był pod wpływami Rusi Halickiej) lub jeszcze wcześniejsza budowla, później przekształcona w cerkiew. >>>
Treść rozszerzona

Fragmenty budowli z XIII wieku odnaleziono w Przemyślu

Pozostałości po budowli z pierwszej połowy XIII wieku odnaleziono na dziedzińcu Zamku Kazimierzowskiego w Przemyślu (Podkarpackie). Konserwatorzy nie wykluczają, że jest to tzw. cerkiew Wołodara lub jeszcze wcześniejsza budowla, później przekształcona w cerkiew.

Jak wyjaśniła PAP podkarpacki konserwator zabytków w Przemyślu Grażyna Stojak dopiero pełne badania archeologiczne odpowiedzą na pytanie czy jest to cerkiew Wołodara z XIII wieku, czy wcześniejsza od niej romańska rotunda z trójdzielnym zakończeniem w części wschodniej, być może później przekształcona i użytkowana jako cerkiew.

Na kamienne fragmenty murów budowli, powstałej około 1220 roku (gdy Przemyśl był pod wpływami Rusi Halickiej) natrafiono podczas prac archeologicznych na dziedzińcu Zamku Kazimierzowskiego w Przemyślu. Znajdują się one ponad dwa metry pod aktualnym poziomem dziedzińca zamku. Według Stojak odkrycie to jest dowodem na istnienie romańskiego zabytku w tym miejscu, na który po raz pierwszy natrafiono podczas wykopalisk archeologicznych w ramach tzw. Ekspedycji Karpackiej.

Materiały z tych wykopalisk (z 1959 roku i z 1964 r.) do dziś są przechowywane na Wawelu. Stojak dodała, że wówczas badania przerwano. Dopiero teraz, przy okazji remontu kapitalnego Zamku Kazimierzowskiego, do nich wrócono.

Zamek Kazimierzowski w Przemyślu.
Zamek Kazimierzowski w Przemyślu.

"O tym, że relikty budowli wciąż powinny być tam obecne wiedzieliśmy dzięki ustaleniom dokonanym przez członków Karpackiej Ekspedycji Archeologicznej. Obecnie zamek poddawany jest rewitalizacji, więc postanowiliśmy poddać weryfikacji wspomniane badania archeologiczne" - powiedziała Stojak.

Wyjaśniła, że dotychczas znany był tylko kształt budowli na podstawie tzw. negatywów murów, czyli miejscach po ich przebiegu. Obecnie do zweryfikowania pozostała jeszcze posadzka mozaikowa, zachowana fragmentarycznie, o której istnieniu wiadomo z literatury.

Badania archeologiczne podzielone zostały na trzy etapy. W pierwszym udało się określić kształt i zarys narożników, w drugim - wytyczono przebieg ścian. W kolejnym etapie archeologowie poszukają posadzki. Tym mają zająć się studenci pod kierownictwem prof. Zbigniewa Pianowskiego, kierownika działu archeologii Zamku Królewskiego na Wawelu i pracownika pracowni Metodologii i Historii Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Jednak ze względu na fakt, że pozostałości późnoromańskiej świątyni wyłoniły się dopiero teraz, nie były one uwzględnione w budżecie rewitalizacji zamku.

"Jeśli relikty te będą ciekawe, to będziemy namawiać władze miasta Przemyśla do opracowania nowego wniosku na rewitalizacje reliktów romańskich i ich udostępnienie w postaci ekspozycji. Oczywiście liczyć tu trzeba na środki unijne, norweskie lub inne zewnętrzne fundusze" - powiedziała konserwator.

W przeciwnym wypadku czeka je ponowne zasypanie. Odkryte fragmenty zostaną przebadane i będzie wykonana ich dokumentacja naukowa.

Ponadto na zamkowym wzgórzu zachowały się jeszcze ślady pochodzącej z czasów Bolesława Chrobrego rotundy z absydą i łączącego się z nią prostokątnego palatium. Ich zarys, będący repliką, widoczny jest na powierzchni dziedzińca i został ustalony na podstawie badań prowadzonych w latach 80-tych XX wieku.

Zamek Kazimierzowski w Przemyślu - relikty rotundy i palatium z czasów Bolesława Chrobrego. Źródło: Wikimedia Commons, autor: Goku122, lic. CC-BY-SA-3.0.
Zamek Kazimierzowski w Przemyślu - relikty rotundy i palatium z czasów Bolesława Chrobrego.
Źródło: Wikimedia Commons, autor: Goku122, lic. CC-BY-SA-3.0.

PAP - Nauka w Polsce, Agnieszka Pipała